ဘတ်စကက်ဘော ပစ်ဝင်ချက် အရေအတွက်နှင့် ရမှတ်ကို ခွဲတွက်နည်း
ထုတ်ဝေသည့်ရက် — UTC

ပစ်ချက်တစ်ခု ဝင်ရင် အမှတ်ဘယ်နှစ်မှတ် ရမလဲဆိုတာက ဘယ်နေရာကနေ ပစ်လဲ၊ free throw လား ဆိုတာပေါ် မူတည်ပါတယ်။ ၂ မှတ်ပစ်၊ ၃ မှတ်ပစ်၊ free throw ဆိုပြီး မတူတဲ့ တန်ဖိုးတွေ ရှိလို့ ပစ်ချက် အရေအတွက်ကို အမှတ်နဲ့ တိုက်ရိုက် မြှောက်ရင် မှားတတ်ပါတယ်။ ဒီဆောင်းပါးမှာ NBA ရဲ့ အမှတ်ပေးစည်းမျဉ်းကို အရင် ရှင်းပြပြီး၊ ကိုယ်တိုင် တွက်ထားတဲ့ နမူနာ box score တစ်ခုနဲ့ ပစ်ချက်ရာခိုင်နှုန်း နှစ်မျိုးကြား ဘာကွာသလဲကို စစ်ပါမယ်။ နမူနာဂဏန်းတွေက အတုဖန်တီးထားတာ ဖြစ်ပြီး တကယ့်ကစားသမား၊ တကယ့်ပွဲ သို့မဟုတ် တကယ့် စာရင်း မဟုတ်ပါ။
NBA စည်းမျဉ်းအရ အမှတ်ပေးပုံ
NBA ၏ တရားဝင် Rule No. 5 (Scoring and Timing) ထဲမှာ ကွင်းထဲမှ ပစ်ချက်ဝင်ရင် ၂ မှတ်၊ သုံးမှတ်လိုင်းအပြင်မှ ပစ်ချက်ဝင်ရင် ၃ မှတ်၊ free throw ဝင်ရင် ၁ မှတ် ဖြစ်တယ်လို့ ဖော်ပြထားပါတယ် (NBA Official Rule No. 5)။ လွဲသွားတဲ့ free throw ကို ပြန်ကန်ပြီး ဝင်သွားရင် ၂ မှတ်ဖြစ်ပြီး ကန်သွင်းသူကို ခရက်ဒစ်ပေးတယ်လို့ အဲဒီစာမျက်နှာမှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။
သုံးမှတ်လိုင်းအကွာအဝေးကတော့ NBA မှာ အလယ်ဟူပ်ကနေ အများဆုံး ၂၃ ပေ ၉ လက်မ ဖြစ်ပြီး ထောင့်ဘက်မှာ ၂၂ ပေ ဖြစ်ပါတယ် (Three-point field goal — Wikipedia)။ ဒါကြောင့် ရိုးရိုးပြောရင် "ဝေးသလား" ဆိုတာထက် ပစ်ချိန်မှာ ခြေထောက်က လိုင်းအပြင်မှာ ရှိမရှိကို မေးရပါမယ်။
| ပစ်ချက်အမျိုးအစား | အမှတ် | ဘယ်အခြေအနေမှာ သုံးလဲ |
|---|---|---|
| 2-point field goal | 2 | သုံးမှတ်လိုင်းအတွင်း သို့မဟုတ် လိုင်းပေါ်မှ ပစ်ချက် ဝင်ခြင်း |
| 3-point field goal | 3 | လိုင်းအပြင်မှ ပစ်ချက် ဝင်ခြင်း |
| Free throw | 1 | ပြစ်ဒဏ် free throw တစ်ကြိမ် ဝင်ခြင်း |
| လွဲသွားသော free throw ကို ကန်သွင်းခြင်း | 2 | ကန်သွင်းသူကို ခရက်ဒစ်ပေးသည် (NBA Rule No. 5) |
နမူနာ box score: ပစ်ချက် ၅၃ ခု၊ ရမှတ် ၇၁
အောက်ပါဇယားက အတုဖန်တီးထားသော နမူနာတစ်ခုပါ။ ဘယ်ပစ်ချက်အမျိုးအစားက ဘယ်လောက် အမှတ်ပေးသလဲကို တွက်ပြထားပါတယ်။ ပစ်ချက်အရေအတွက်ကို အမှတ်တန်ဖိုးနဲ့ မြှောက်ရမှာပါ။ ဒါပေမဲ့ ၂ မှတ်ပစ် နဲ့ ၃ မှတ်ပစ်ကို တစ်ခုတည်းအဖြစ် မပေါင်းရပါ။
| ပစ်ချက်အမျိုးအစား | ပစ်ချက် | ဝင် | အမှတ် (ဝင် × တန်ဖိုး) |
|---|---|---|---|
| 2-point field goal | 34 | 18 | 36 |
| 3-point field goal | 19 | 7 | 21 |
| Free throw (ဝင်သော) | 15 | 12 | 12 |
| လွဲသွားသော free throw ကို ကန်သွင်း | (ထဲမှ 1) | 1 | 2 |
| စုစုပေါင်း | — | — | 71 |
ဇယားကို စစ်ကြည့်ရအောင်။ FG ဝင်ချက် အရေအတွက်က ၁၈ + ၇ = ၂၅ ဖြစ်ပြီး ပစ်ချက် ၅၃ ခုထဲက ဝင်တာ ၂၅ ခု ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ရမှတ်က ၃၆ + ၂၁ = ၅၇ ဖြစ်ပြီး ၂၅ × ၂ = ၅၀ နဲ့ မတူပါ။ ၃ မှတ်ပစ် ၇ ခု ဝင်တဲ့အတွက် ၇ မှတ်ပိုရတာ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒါပြီးရင် free throw ၁၂ မှတ်နဲ့ ကန်သွင်း ၂ မှတ် ထည့်ရင် ၇၁ မှတ် ရပါတယ် (ဇယားမှာ ပေါင်းချက်: ၃၆ + ၂၁ + ၁၂ + ၂ = ၇၁)။
ဒီဥပမာမှာ free throw ၁၅ ခုထဲက ၁၂ ခု ဝင်ပြီး ၃ ခု လွဲပါတယ်။ ထိုလွဲသွားသော ၃ ခုထဲက ၁ ခုကို ကန်သွင်းပြီး ၂ မှတ် ရတာ ဖြစ်တယ်လို့ ယူဆထားပါတယ်။ ဒါကြောင့် free throw ကို ပစ်ချက်စာရင်းထဲ ထည့်ရင် ဝင်တဲ့အရေအတွက်နဲ့ လွဲတဲ့အရေအတွက်ကို သီးခြား မှတ်ပါ။
ပစ်ချက်တစ်ခုချင်းစီ အမှတ်: ၃ မှတ်ပစ်က အမြဲ ပိုကောင်းသလား
ဒီနမူနာမှာ ၂ မှတ်ပစ် ၃၄ ခုထဲက ၁၈ ခု ဝင်ပြီး ရာခိုင်နှုန်း ၅၂.၉% ဖြစ်ပါတယ်။ ၃ မှတ်ပစ် ၁၉ ခုထဲက ၇ ခု ဝင်ပြီး ၃၆.၈% ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကို ပစ်ချက်တစ်ခုလျှင် ရမှတ်နဲ့ ပြန်တွက်ရင်:
- ၂ မှတ်ပစ်: ၂ × ၁၈ ÷ ၃၄ = ၁.၀၆ မှတ်/ပစ်ချက် (ကိုယ်တိုင်တွက်ထားသော ဂဏန်း)
- ၃ မှတ်ပစ်: ၃ × ၇ ÷ ၁၉ = ၁.၁၁ မှတ်/ပစ်ချက် (ကိုယ်တိုင်တွက်ထားသော ဂဏန်း)
ဒီနမူနာမှာ ၃ မှတ်ပစ်က ပစ်ချက်တစ်ခုချင်းစီ ပိုရတယ်လို့ ပြနိုင်ပါတယ်။ အခြေခံအချက်ကတော့ ၃ မှတ်ပစ်ဟာ ၂ မှတ်ပစ်လောက် မှတ်ပေးဖို့ ရာခိုင်နှုန်း နည်းနည်းပဲ လိုတာပါ။ ၂ မှတ်ပစ် ၅၂.၉% ရှိရင် ၃ မှတ်ပစ် ၃၅.၃% ဆိုရင် တန်းတူ ရမှတ်ရပါတယ် (၂ × ၀.၅၂၉ ÷ ၃ = ၀.၃၅၃)။ ဒီဥပမာမှာ ၃ မှတ်ရာခိုင်နှုန်း ၃၆.၈% ဟာ အဲဒီအနိမ့်ဆုံးထက် မြင့်နေပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ ဒါက ပစ်ချက်တစ်ခုချင်းစီ အမှတ်အတွက်ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ လွဲသွားသော ပစ်ချက်ရဲ့ အခြေအနေ၊ ပြန်ရသော ဘောလုံး၊ ကစားနည်းနဲ့ အချိန်ကန့်သတ်ချက်တွေကို မထည့်သွင်းထားပါဘူး။ ၃ မှတ်ပစ် ပိုကောင်းသလားဆိုတာ အမှန်ကိုအကဲဖြတ်ဖို့ ပိုတိကျတဲ့ ပွဲဒေတာ လိုပါတယ်။

ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသူများ သုံးတတ်သော ပေါင်းစပ်ရာခိုင်နှုန်း
ပစ်ချက်ရာခိုင်နှုန်းကို ပိုတိကျအောင် ပြောချင်ရင် effective field goal percentage (eFG%) လို့ခေါ်တဲ့ ပေါင်းစပ်တွက်နည်း ရှိပါတယ်။ ဒါဟာ NBA စည်းမျဉ်း မဟုတ်ပါ။ ဒီဆောင်းပါးမှာ ရှင်းလင်းစေဖို့ အသုံးပြုထားတဲ့ ပုံသေနည်းပါ:
eFG% = (FG ဝင်ချက် + 0.5 × ၃ မှတ်ဝင်ချက်) ÷ FG ပစ်ချက်
ဒီနမူနာအတွက် (၂၅ + 0.5 × ၇) ÷ ၅၃ = ၅၃.၈% ဖြစ်ပါတယ် (ကိုယ်တိုင်တွက်ထားသော ဂဏန်း)။ ပုံမှန် FG% ၄၇.၂% ထက် မြင့်တာက ၃ မှတ်ဝင်ချက်ကို အပိုတစ်ဝက် ထည့်တွက်လို့ပါ။ ဒါပေမဲ့ ဒီဂဏန်းကလည်း free throw နဲ့ ကစားသမားရဲ့ ပစ်ချက်ရွေးချယ်မှုကို မပြပါဘူး။
စစ်ရမည့် အဓိက အချက်များ
- ဝင်ချက် အရေအတွက်ကို ၂ နဲ့ မြှောက်ပြီး စုစုပေါင်းမှတ် မတွက်ပါနဲ့။ ၂ မှတ်နဲ့ ၃ မှတ်ကို သီးသန့် ခွဲပါ။
- free throw ကို FG ဝင်ချက်ထဲ မထည့်ပါနဲ့။ ၁ မှတ်စီ သီးခြားပေါင်းပါ။
- လွဲသွားသော free throw ကို ကန်သွင်းရင် ၂ မှတ်ဖြစ်ပြီး ကန်သွင်းသူကို ပေးပါ။
- ဂဏန်းမတူရင် ပွဲရဲ့ official box score နဲ့ ယှဉ်ပြီး ပြန်စစ်ပါ။
ဒီဆောင်းပါးရဲ့ အချက်အလက်များကို ၂၀၂၆ အောက်တိုဘာ ၁၅ ရက်မှာ ပြန်စစ်ထားပါတယ်။ ကိန်းဂဏန်း ဥပမာတွေနဲ့ ရာခိုင်နှုန်းတွေက ကိုယ်တိုင်တွက်ထားတာဖြစ်ပါတယ်။